سلام بر خون خدا

ناگهان جرقه‌اي در ظلمت، انفجاري در سكوت! سيماي تابناك «شهيدي كه زنده بر خاك قدم برمي‌دارد»، از اعماق سياهي‌ها، از انبوه تباهي‌ها! چهره روشن و نيرومند يك «اميد»، در شب ظلماني «يأس»!

باز از خانه خاموش و غمزده فاطمه - اين خانه كوچكي كه از همه تاريخ بزرگتر است- مردي بيرون آمد: خشمگين ومصمم، و در هيأتي كه گويي بر سر همه قصرهاي قساوت و پايگاههاي قدرت، آهنگ يورش دارد، و گويي قله كوهي است كه آتشفشاني بيتاب را در خود به بند كشيده است و يا تندبادي است كه خداوند بر اين قوم عاد فرستاده است و اكنون به وزيدن آغاز مي‌كند!

مردي از خانه فاطمه بيرون آمده‌است! مدينه را مي‌نگرد و مسجد پيامبر را! و مكه ابراهيم را، و كعبه به بند نمرود كشيده را، و اسلام را، و پيام محمد(ص) را، و كاخ سبز دمشق را و در بند كشيدگان را و ...

مردي از خانه فاطمه بيرون آمده‌است! بار سنگين همه اين مسئوليت‌ها بر دوش او سنگيني مي‌كند. او وارث رنج بزرگ انسان است، تنها وارث آدم، تنها وارث ابراهيم و ... تنها وارث محمد! و ...

مردي تنها!

اما، نه! دوشادوش او، زني از خانه فاطمه بيرون آمده‌است، گام به گام او، نيمي از بار سنگين رسالت برادر را او بر دوش گرفته‌است!

مردي از خانه فاطمه بيرون آمده‌است، تنها و بي‌كس، با دستهاي خالي، يك تنه بر روزگار وحشت و ظلمت و آهن يورش برده‌است. جز «مرگ» سلاحي ندارد! اما او، فرزند خانواده‌اي است كه «هنر خوب مردن» را، در مكتب «حيات»، خوب آميخته‌است.

اگه وقتشو داری که یه کمی درد دل گوش کنی ، کلیک کن ، اگه وقت نداری بیخیال!

     خانمها و آقایان!

     می خواهم به این برادر روشنفکرم، خواهر روشنفکرم، تحصیلکرده ی مترقی منطقی بیزار شده از مذهب بگویم:

     خداوندی را که تو می گویی واضع دینی است که بشریت را تخدیر کند و از مسئولیت شخصی باز دارد و انسانها را وادار کند که نذر کنند و به او تملق بگویند، خدای اسلام نیست.توحید تنها یک نظریه ی ما وراءطبیعی ایده آلیستی نیست، تنها به این معنی که عقیده داشته باشیم که خدا در هستی یکی است و بیشتر نیست، نیست. توحید در عین حال یک جهان بینی است. یک بینش "تاریخی" و "اجتماعی" و "بشری" است، زیر بنای وحدت هستی و وحدت نژادی و طبقاتی است. نفی کننده ی شرک قومی و فکری و گروهی و انسانی است!

     خدای اسلام دوستدار "عزت"، "علم"، "آهن"، "جهاد"، "مسئولیت"، "اراده ی انسانی"، "آزادی"، "ثروت" و "تمدن" و "تسلط انسان بر طبیعت" است. انسان امانتدار اوست، حامل "روح او"، "جانشین او در زمین" و "مسجود همه ی فرشتگان او" است!

     انسان دوست اوست.  ذلت؟!  انسان را دعوت می کند که: "خلق و خوی خدا بگیرید"!(تخلّقوا باخلاق الله). این دعوت به ذلت است؟

     در تشیع خدا عادل است. به این معنی که جهان بر پایه ی عدل است، چون خدا خالق این جهان است و هستی تجلّی او و نظام هستی تجلّی اراده ی او است و چون جامعه بر اساس نظام و ناموس خلقت است، جامعه ی درست و طبیعی ناچار باید بر اساس عدالت باشد، زندگی انسان تجلّی اراده ی خاص خداوندی باید باشد که عادل است، پس "خدا عادل است" به این معنی است که عدل یک جهان بینی است، به این معنی است که اگر جامعه بر اساس عدل نیست، جامعه ی بیمار گونه ی ضد شیعی و ضد مذهبی است، غیر طبیعی و انحرافی است و محکوم به زوال. و مخالف با نظام کائنات.

     این معنی عدل است، خدا عادل است یک بحث متافیزیکی و فلسفی و بی ارتباط با زندگی و جهان و بیگانه با ظلم و عدل جامعه ی بشری نیست. بر عکس، خدا عادل است یعنی عدل یک صفت خدایی است، یعنی نظام عدل تنها نظام توحیدی و مذهبی است، یعنی عدل زیر بنای وجود، طبیعت، جامعه و روابط انسانهاست.

     شیعه که در تاریخ همواره قربانی ستم بوده است [زیرا همواره با ظلم و نابرابری و تجاوز می جنگیده است] عدل را اصل مذهب خویش می گیرد.

این "عدل" مثل امروز تنها یک عقیده ی متافیزیکی و بحث فلسفی و سرگرمی علما و حکما نبوده است، شعار مبارزه با ظلم بوده است. 

"یک مساله ای امروز مطرح است و آن این است که ما به عنوان طرفداری از مذهب و همچنین اعتقاد به تشیع در زمان خودمان و در برابر نسل تحصیلکرده و جوانمان متهمیم."

این آغاز سخنرانی دکتر شریعتی با عنوان "پدر مادر ما متهمیم" است که در تاریخ جمعه ۲۱ آبان سال ۱۳۵۰ در حسینیه ی ارشاد ایراد شد. 

در این سخنرانی دکتر شریعتی ابتدا به انتقاد از قشر به ظاهر مذهبی که عزلت گزیده و  تنها به عبادات شخصی خود پرداخته و نسبت به جامعه و تحولات آن و همچنین خطراتی که ممکن است اسلام و جامعه را تهدید کند توجهی ندارند پرداخته است.سپس با توصیف شرایط خود به عنوان یک فرد تحصیلکرده و مذهبی، خود را در برابر تحصیلکردگان دین گریز و پناه برده به فرهنگ غربی و جوانانی که رغبت چندانی به دین موروثی حاکم در زمان خود ندارند، مسئول می داند.

در ادامه از هر دو گروه(قشر مذهبی و قشر جوانان و تحصیلکردگان) می خواهد که سخنانش را شنیده و بعد قضاوت کنند:

     "شما سخن مرا گوش بدهید، از شما نمی خواهم که هر چه می گویم بپذیرید، همینقدر بدانید که اولا به دلایلی که از خود گفتم، هم حق دارم از این باب سخن بگویم و هم اطلاع و تخصص و خبرگی علمی. و ثانیا به همین دلایل که می بینید بر خلاف "همه ی مصلحتها" حرف می زنم. پس شک نیست حرفی که می زنم تنها به خاطر "حقیقت" است و اگر هم نظرم درست نباشد، نیتم درست است و فریادم از سر مسئولیت و درد. 

به سخنم آنچنان که قرآن می گوید گوش کنید : **فبشر عبادالذین یستمعون القول فیتبعون احسنه** مژده ده بندگانی را که به حرف گوش می کنند و بعد هر چه را درست تر و حسابی تر یافتند تائید میکنند و دنبالش را می گیرند.    **اولئک الذین هدیهم الله و اولئک هم اولوالالباب**   اینهایند آدمهایی که خدا به راهشان آورده و اینهایند که شعور دارند. (قرآن کریم، سوره ی زمر، آیه ی ۱۸)

دکتر شریعتی بعد از این مقدمه و ذکر دلایل سخنان خود ابتدا از طرف قشر جوانان تحصیلکرده و گریزان از دین، سوالات و انتقادات شدیدی از دین موجود مطرح می کند و در قسمت بعد به طرزی جالب و منطقی جواب سوالات و انتقادات مطرح شده را می دهد و از دین دفاع می کند.

شاید برخی تصور کنند ، طرح این سخنان، تنها در آن برهه ی زمانی کار درستی بود  و هم اکنون،  پرداختن به این مسائل لزومی ندارد! اما من لازم دیدم، زین پس قسمت هایی از این سخنرانی را(که البته به صورت کتاب هم موجود می باشد) مطرح کنم، چون می بینم که امروزه نیز بسیاری از این سوالات ذهن ما جوانان را درگیر کرده و گاهی باعث دوری ما از دین شده است،که امیدوارم مفید واقع شود و در ضمن لازم به ذکر است نظرات سازنده شما دوستان صاحب نظر نیز می تواند ما را در این راه کمک شایانی کند.

                                                                                                               یا حق

     من در کلژدوفرانس پیش پروفسور برک، راجع به علی(ع) صحبت کردم.کسانی که آنجا بودند، اصلا نمی دانستند «علی» کیست، اسمش را نشنیده بودند. یک کنفرانس راجع به شیعه دادم. اینها بعد از سخنرانی من، مرا به عنوان یک آدم بسیار مترقی و نواندیش و امروزی نگاه می کردند. برای اینکه اصلا چیزی تداعیشان نمی شد. فردا اگر راجع به امام حسین(ع) صحبت می کردم، مرا به عنوان یک روشنفکر  امروزی مترقی باز می شناختند.

اما  در دانشگاه مشهد، شب تولد امام حسین(ع) سخنرانی می خواهم بکنم، هر چه فکر میکنم که اسم امام حسین(ع) را ببرم، نمی شود، اگر بگویم ابوالفضل، یک مرتبه یاد مشک سوراخ می افتند و می زنند زیر گریه. ولی خود ابوالفضل را نمی شناسند کیست؟ این انسانی که تمام زندگی و همه ی امکاناتش را و همه ی آینده اش را به خاطر هدفش فروخت و شهادت یافت.

کاش اسمی از «حسین» نبود، از «محمد» نبود، از قرآن نبود، از اسلام نبود، و ملت ما هیچ گونه تصور ذهنی از مذهب نداشت، آن وقت انسانهای تازه ای را به نام امام حسین، به نام ابوذر، به نام ملاصدرا متفکر بزرگ، به نام امام محمد غزالی می توانستیم معرفی بکنیم. در آن صورت آن تصویرهای موهوم و منحط و خرافی در ذهن ها تداعی نمی شد و ذهن ها به شکلی منطقی به سخن گوش می دادند.

راه ما این است که این تصویر موهومی و خرافی را خرد کنیم و تصویر واقعیت را در ذهن توده های خودمان نقش بکنیم، و منابع عظیم فرهنگی را، آگاهانه با مسئولیت و پر از شایستگی و با متد و با تعهد نسبت به مردم و جامعه مان استخراج کنیم، تصفیه کنیم، و همچنان که در کار اقتصادی، منابع خام راکد را تبدیل به انرژی می کنیم و این صنعت و تولید و حرکت عظیم را ایجاد می کنیم، در اندیشیدن، در تفکر، در روح، در معنویت و در حرکت انسانی و سازندگی شخصیت و استقلال فرهنگیمان نیز چنین کنیم.

از امام صادق(ع) پرسیدند:"علت چه بود که نه علی(ع) در خلافت موفق بود و نه عثمان در حالی که عمر و ابوبکر هر دو در این کار توفیق به دست آوردند؟"

امام پاسخی داد که از نظر تحلیل اجتماعی بسیار عمیق است:"علی یکسره بر حق می رفت و حق صریح و قطعی، و عثمان یکسره بر باطل می رفت و باطل صریح و قطعی، اما شیخین این دو را به درآمیختند و پیش رفتند"! یعنی استخدام حقیقتی علیه حقیقتی دیگر!

بنابر این «قاسطین» در جبهه ی داخلی، در برابر حق و حقیقت، حق و حقیقت دیگری را قرار می دهند، چنان که اصل «شورا» را که یک حقیقت اسلامی است،برای از بین بردن اصل دیگر اسلامی«وصایت و امامت» مطرح کردند.

همین طور است «سنت» علیه «عترت» و بالعکس، بدین معنی که بعضی ها روی سنت تکیه می کنند، تا عترت را از بین ببرند.بعضی ها هم به نحوی روی عترت تکیه می کنند، که سنت را از بین ببرند، در صورتی که هر دو یک اصل است، نه دو اصل متضاد با یکدیگر.

«قاسطین» از چه راههایی و با چه حیله هایی چنین توفیقی کسب می کنند و می توانند باز گردند؟

طرح یا گرایش به یک «حقیقت»، برای نفی همان حقیقت یا حقیقت های دیگر، تعظیم «شعایر» برای تحریف «حقایق»، تبلیغ و تکیه بر «خدمت» علیه «عصمت»، تاکید بر روی «علم و فرهنگ» برای از میان بردن «ایدئولوژی و مسئولیت»، تکیه بر«ترقی» به خاطر از میان بردن «تقوا»، ساختن «جامعه ی متمدن» برای ساختن «انسان وحشی!»، تکیه ی انحرافی بر «اخلاق فردی» برای محکومیت یا تضعیف «مسئولیت اجتماعی»، هر حرفی را گفتن، به خاطر نگفتن یک حرف و به راه انداختن «جنگ زرگری».

 ...نمی توان به راستی از حق سخن گفت و به باطل کاری نداشت، باطل با تو کار خواهد داشت.

نمی توان به درستی از علی سخن گفت و به معاویه کاری نداشت، معاویه با تو کار خواهد داشت.

حق و باطل را نمی توان با هم جمع کرد. البته کسانی به ظاهر می توانند این دو را با هم جمع کنند!

ولی متاسفانه در این مجموعه حق است که نابود می شود!واضح آن است که وقتی اینها با هم مخلوط

می شوند، مسلما حق است که نابود می شود و زیان می بیند، حقایق هستند که به صورت الفاظ و

کلمات در کتاب ها و میان لب ها به صورت اصوات در فضا پراکنده می شوند. و آنگاه تنها چیزی که تحقق

عملی و عینی دارد همین «سازشکاری ها» ، «تحمل» بدی ها و زشتی ها و در برابر هیچ انحرافی

نایستادن هاست.زیرا دردسرهای ناشی از آن نمی خواهند و نمی توانند تحمل کنند.

و همین است که به عشق ورزیدن[ذهنی و نه عملی] به حق و علی اکتفا کردند چرا که شیعه ی علی

بودن بسیار کار دشواری است...

در زندان مهیب اوست که آزادی را می شناسیم,

شیطان نیاز به خداوند را در جان ما می آفریند وقوّت می دهد.

مائده هایی که بی رنج بر سر سفره ی گسترده در زیر دستمان می یابیم همه دست

پخت شیطان است.

نگویید شیرین است,نگویید رنگین است,چرا که این طبّاخ حسود و کینه جو شیرین

می پزد و رنگین می سازد تا بر سر سفره مان نگه دارد,تا از سفر بازمانیم.

او از یک گام برداشتن ما بیمناک است.

گِل رسوبی!

        این است سهم او در سرشتن ما! 

وچه زشت است زیبایی ها را تنها دیدن،

وچه بدبختی آزاردهنده ای است تنها خوشبخت بودن.

 در بهار هر نسیمی که خود را بر چهره ات می زند یاد تنهایی را در سرت بیدار می

 کند، هر گل سرخی داغ آتشی است.

در آن روزها که آفتاب و باران به هم می آمیزند ، در آن شب های کویر که از آسمان

 ستاره می بارد و دشت دعوتی را با دل تو تکرار می کند ، در سینه ی دشتی افق

 خونین را می نگری و مسافری تنها از پنجره ی کوپه ی قطارش سال نو را در گریبان

 سپیده تحویل می کند،

       بیشتر از همه وقت ،       دشوارتر از همه جا

احساس می کنیم که در این مثنوی بزرگ طبیعت ، مصراعی ناتمامیم ،

وبودن مان انتظار یک بیت شدن...

          خدایا!           

              " کسی را برایم بیافرین تا در او بیارامم"!

                                                        در او بیارامم

                                                   بیارامم

عشق های مقدس در جان ما شعله می کشند و آنچه هست آلوده است,

زیبایی ها ما را مدام در حسرت خویش می گدازند و آنچه هست زشت است,

آنچه هست خوب نیست,

                            پاک نیست, 

                                     منزه نیست,

                                              جاوید نیست,

                                                    صمیمت ندارد,

                                                             عظمت ندارد.

هر چه هست برای مصلحتی است,

     هر که هست به خاطر منفعتی است,

هیچ چیز به "خودش" نمی ارزد,

      هیچ کس به "خودش" چیزی نیست,

همه چیز را و همه کس را برای سودی و فایده ای گذاشته اند. 

                                                                                       "هبوط در کویر"

اعتراضِ سرخی است بر حاکمیتِ سیاه,         

فریادِ خشمی است بر سرِ سکوتی که همه ی حلقوم ها را بریده است,

شهادت   تنها شکلِ جهاد و تنها دلیلِ وجود و تنها نشانه ی حضور و تنها سلاحِ

حمله ودفاع و تنها شیوه ی مقاومتِ «حقیقت» «راستی» و«عدالت»است در عصری

و نظامی که «باطل» «دروغ» و «ستم»آن را خلعِ سلاح کرده , همه ی سنگرهای آن

را در هم کوفته و همه ی مدافعان و وفادارانِ آن را قتلِ عام , متلاشی و نابود کرده

است وانسان بودن در پرتگاهِ انقراض و خطرِ مرگِ همیشگی قرار گرفته است...

شهادت   تضمین کننده یِ حیات و حرکت و زندگی و ایمان وعزت و آینده و تاریخِ

یک ملت است...

                                                     
شهادت   دعوتی است به همه یِ عصرها ,

                                           و به همه یِ نسلها که:  

                                                         اگر می توانی بمیران!  

                                                                    و اگر نمی توانی بمیر...
 

به علماى ما مسئوليت، و به عوام ما علم،

به مومنان ما روشنايى، و به روشنفكران ما ايمان،

و به متعصبين ما فهم، و به فهميدگان ما تعصب،

به زنان ما شعورو به مردان ما شرف،

و به پيران ما آگاهى و به جوانان ما اصالت،

 به اساتيد ما عقيده و به دانشجويان ما.... نيز عقيده،

 به خفتگان ما بيدارى و به بيداران ما اراده،

به مبلغان ما حقيقت و به دينداران ما دين،

به نويسندگان ما تعهد و به هنرمندان مادرد،

 و به شاعران ما شعور و به محققان ما هدف ،

به نوميدان ما اميد و به ضعيفان ما نيرو و به محافظه كاران ما گستاخى،

و به نشستگان ما قيام و به راكدان ما تكان،

و به مردگان ما حيات، و به كوران ما نگاه و به خاموشان ما فرياد،

 وبه مسلمانان ما قرآن و به شيعيان ما على،

و به فرقه هاى ما وحدت،

 و به حسودان شفاء به خودبينان ما انصاف،

 به فحاشان ما ادب،

 به مجاهدان ما صبر و به مردم خودآگاهى،

 و به همه ملت ما، همت تصميم و استعداد فداكارى و شايستگى نجات و عزت

                                                         ببخشا!

                                                             .

                                 .

                                 .                          

علی جز چاههای پیرامون مدینه,چاه های نخلستان,صاحب سری نداشت.

اگر می داشت چرا سر در حلقوم چاه می برد؟

          چرا از شهر و خانه و خوانواده اش به نخلستان پناه بَرَد؟

                    چرا تنها بنالد؟

                            چرا دردهای بی رحم و سنگینش را ناچار باید در چاه ریزد؟

اینها جز به خاطر این است که علی تنهاست؟

در میان شیعیانش نیز تنهاست!

           علی از محمد نیز تنهاتر است!

                      علی از خدا نیز تنهاتر است!

خدا برای تنهاییش آدم را آفرید محمد سلمان را یافت اما علی...

اما علی تا پایان حیاتش تنها ماند.

      از میان خیل شیعیانش جز چاه های پیرامون مدینه کسی را نداشت...

                        از میان خیل شیعیانش جز چاه های پیرامون مدینه کسی را نداشت...

                                               از میان خیل شیعیانش جز چاه های پیرامون مدینه کسی را نداشت...

خداوندا مرا ياری ده تا جامعه ام را بر سه پاية «کتاب، ترازو، آهن» استوار کنم و دلم را از سه سرچشمة «حقيقت، زيبائي و خير» سيراب سازم!

ارشاد! ارشاد! ارشاد!»